Sağlık Bakan Yardımcısı Şuayip Birinci, sigara kullanımını azaltmaya yönelik yeni bir düzenleme üzerinde çalıştıklarını açıkladı. Japonya modelini örnek alan uygulama kapsamında Türkiye’de de sigaranın kimlik ibrazıyla satılması planlanıyor. Açıklama, Erzurum’da düzenlenen MedAI 26 Tıpta Yapay Zeka Kongresi’nde yapıldı.
Kongrede Kritik Mesajlar Verildi
Atatürk Üniversitesi ev sahipliğinde; Can Sağlığı Vakfı, Erzurum Büyükşehir Belediyesi ve Bilim Erzurum iş birliğiyle düzenlenen MedAI 26 Tıpta Yapay Zeka Kongresi’nde konuşan Birinci, “sağlığın bugünü ve geleceği” başlıklı sunumunda sigara kullanımının geldiği noktaya dikkat çekti.
Sigaranın Ekonomik Yükü: Milyarlarca Dolarlık Kayıp
Sigaranın yalnızca sağlık değil, ekonomik açıdan da büyük bir yük oluşturduğunu vurgulayan Birinci, çarpıcı veriler paylaştı:
- Türkiye’de kişi başı sağlık harcaması: 840 dolar
- Sigara içen bireyin sağlık maliyeti: 1.028 dolar
- Tütün için yıllık hane harcaması: 15 milyar TL
- Sigara kaynaklı yangın zararı: 4 milyar TL
- Sigaraya bağlı sağlık harcaması: 5 milyar dolar
Bu tablo, sigaranın kamu maliyesi üzerindeki etkisinin kritik seviyeye ulaştığını ortaya koydu.
Kullanım Artıyor, Başlama Yaşı Düşüyor
Sigara kullanımındaki artışın sürdüğünü belirten Birinci, özellikle gençler açısından riskin büyüdüğüne dikkat çekti. Avrupa genelinde yapılan araştırmalara göre:
- 15-16 yaş grubundaki gençlerin %55’i sigaraya erişebiliyor
- İlk deneme yaşı 12 yaşın altına düşmüş durumda
- Kız ve erkek çocuklar arasında kullanım oranı eşit seviyeye ulaştı
Bu veriler, tütünle mücadelede yeni stratejilerin zorunlu hale geldiğini gösteriyor.
Pasif İçicilik ve Sağlık Riskleri
Sigaranın yalnızca kullanıcıları değil, çevresindekileri de etkilediğini vurgulayan Birinci:
- Her yıl 7 milyon kişi sigaraya bağlı nedenlerle hayatını kaybediyor
- 1,6 milyon kişi pasif içicilik nedeniyle yaşamını yitiriyor
- Kanser vakalarının %25’i sigaradan kaynaklanıyor
Türkiye’de ise her 100 çocuktan 44’ü sigara dumanına maruz kalıyor.
Türkiye Sigara Tüketiminde Zirveye Yaklaşıyor
Birinci’nin verdiği bilgilere göre Türkiye:
- Sigara tüketiminde dünyada Endonezya’dan sonra ikinci sırada
- Kişi başı günlük tüketim: 17 dal
Bu tablo, Türkiye’nin küresel ölçekte yüksek risk grubunda yer aldığını ortaya koyuyor.
En Etkili Araç: Fiyat Politikası
Sigara kullanımını azaltmada en güçlü aracın fiyat artışı olduğuna dikkat çeken Birinci, şu değerlendirmeyi yaptı:
- Gelişmiş ülkelerde %4 fiyat artışı → %7-8 kullanım azalması
- Gelişmekte olan ülkelerde %10 artış → benzer düşüş
- Türkiye’de fiyat artışı → kullanıcı sayısında %2,1 azalma, tüketimde %3,8-4 düşüş
Türkiye’nin sigara fiyatları açısından dünyada 108. sırada yer aldığını belirten Birinci, fiyatların görece düşük olduğuna işaret etti.
Elektronik Sigara Uyarısı ve Japonya Modeli
Elektronik sigaranın “zararsız” algısıyla pazarlanmasına karşı uyarıda bulunan Birinci, bu ürünlerin sigaraya başlama oranını 3 kat artırdığını söyledi. Türkiye’de elektronik sigara satışının yasak olduğunu ancak bulundurmanın suç sayılmadığını hatırlatan Birinci, Japonya’daki uygulamaya dikkat çekti:
- Sigara yalnızca kimlik ibrazıyla satılıyor
Türkiye’de de benzer bir model üzerinde çalışıldığını belirten Birinci, “Bu bizim planlarımızdan biri” ifadelerini kullandı.
Yeni Düzenlemeler Kapıda
Sigara kullanımındaki artış, düşen başlama yaşı ve artan ekonomik yük, kamu otoritelerini yeni önlemler almaya yönlendiriyor. Kimlik zorunluluğu uygulaması hayata geçerse, özellikle gençlerin sigaraya erişiminin sınırlandırılması hedefleniyor.
