Türkiye’nin dış borç stokunda 2025 yılının son çeyreğinde artış yaşandı. Yayımlanan son verilere göre ülkenin toplam brüt dış borç stoku bir önceki çeyreğe kıyasla yükselerek 519,9 milyar dolar seviyesine ulaştı. Böylece dış borç stokunda çeyreklik bazda yüzde 4’lük artış kaydedildi. Veriler, borç yapısında hem vade dağılımı hem de sektörlere göre önemli değişimlerin yaşandığını ortaya koydu.
Kısa ve uzun vadeli borçlarda farklı seyir
Dış borç stokunun vade yapısına bakıldığında uzun vadeli borçların daha güçlü bir artış gösterdiği görülüyor. Uzun vadeli dış borç stoku yüzde 5,8 artışla 352,6 milyar dolar seviyesine yükselirken, kısa vadeli dış borç stoku yüzde 0,4 artışla 167,4 milyar dolar oldu. Bu tablo, Türkiye’nin dış finansman yapısında uzun vadeli borçların ağırlığını artırmaya devam ettiğine işaret ediyor. Uzmanlar, uzun vadeli borçlanmanın finansal istikrar açısından daha sürdürülebilir bir yapı oluşturduğunu ve kısa vadeli riskleri azaltabileceğini değerlendiriyor.
Kamu ve özel sektör borçlarında artış
Dış borç stokunun sektörlere göre dağılımı incelendiğinde hem kamu hem de özel sektör borçlarında artış yaşandığı görülüyor. Kamu sektörünün dış borcu yüzde 5,4 artışla 196,8 milyar dolar seviyesine yükseldi. Aynı dönemde özel sektörün dış borcu yüzde 4,5 artarak 298,2 milyar dolar olarak gerçekleşti. Buna karşılık Merkez Bankası’nın dış yükümlülükleri yüzde 10 oranında gerileyerek 25 milyar dolar seviyesine düştü. Bu düşüş, merkez bankası kaynaklı yükümlülüklerde sınırlı bir azalma yaşandığını ortaya koydu.
Vade dağılımında kamu ve özel sektörün payı
Veriler, kamu ve özel sektörün dış borçlarının vade yapısında da belirgin bir dağılım olduğunu gösteriyor. Kamu sektörünün kısa vadeli dış borcu 38,4 milyar dolar, uzun vadeli dış borcu ise 158,4 milyar dolar olarak kaydedildi. Özel sektörde ise kısa vadeli dış borç 104,1 milyar dolar, uzun vadeli dış borç ise 194,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu tablo, özellikle özel sektörün kısa vadeli finansman ihtiyacının kamu sektörüne göre daha yüksek olduğunu ortaya koyuyor.
Krediler dış borçta en büyük paya sahip
Dış borç stokunun finansal araçlara göre dağılımında krediler ilk sırada yer aldı. Toplam dış borcun yüzde 45,8’i kredilerden oluşurken, yüzde 19,5’i borç senetlerinden, yüzde 17,6’sı ise mevduat yükümlülüklerinden meydana geldi. Bu dağılım, Türkiye’nin dış finansmanında bankalar ve uluslararası finans kuruluşlarından sağlanan kredilerin önemli bir paya sahip olduğunu gösteriyor. Borç senetleri ise özellikle kamu finansmanında önemli bir araç olarak öne çıkıyor.
Borcun para birimi dağılımı
Dış borcun para birimi kompozisyonu incelendiğinde ABD dolarının ağırlığı dikkat çekiyor. Verilere göre dış borcun yüzde 48,1’i ABD doları, yüzde 29,7’si euro, yüzde 12’si Türk lirası ve yüzde 10,1’i diğer para birimlerinden oluşuyor. Bu yapı, küresel finansal sistemde dolar ve euronun ağırlığının Türkiye’nin borç kompozisyonunda da belirgin şekilde hissedildiğini ortaya koyuyor.
Geri ödeme takvimi uzun vadeye yayılıyor
Raporda dış borcun geri ödeme planına ilişkin değerlendirmelere de yer verildi. Buna göre kredi ve borç senetlerinden kaynaklanan anapara geri ödemelerinin büyük bölümü 24 ay ve üzeri vadelerde yoğunlaşıyor. 13 ila 24 ay arasındaki geri ödemelerin daha sınırlı olduğu, kısa vadede yani 0–12 ay aralığında ise özellikle özel sektör kredilerinden kaynaklanan bir ödeme profilinin bulunduğu belirtiliyor.
Ekonomistler borç yapısını yakından izliyor
Dış borç stokundaki gelişmeler, ekonomi yönetimi ve yatırımcılar tarafından yakından takip edilen göstergeler arasında yer alıyor. Borçların vade yapısı, para birimi dağılımı ve sektörlere göre dağılımı, ülkenin finansal sürdürülebilirliği açısından kritik önem taşıyor. Uzmanlara göre özellikle uzun vadeli borçlanmanın artması ve geri ödeme takviminin geniş zaman dilimine yayılması finansal risklerin yönetilmesi açısından önemli bir unsur olarak değerlendiriliyor. Ancak küresel finans koşulları ve döviz kurlarındaki hareketler dış borç dinamiklerini doğrudan etkileyebilecek faktörler arasında yer almayı sürdürüyor. Ekonomistler önümüzdeki dönemde küresel faiz oranları, finansman maliyetleri ve uluslararası piyasalardaki gelişmelerin Türkiye’nin dış borç görünümü üzerinde belirleyici olmaya devam edeceğini ifade ediyor.
