Savaş süreci ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın uyguladığı sıkı para politikası kredi piyasasında beklenen yavaşlamayı yaratmadı. Bankacılık sektöründe hem bireysel hem de ticari kredi büyümesi savaş öncesindeki seviyelere yakın seyrini korurken, sektör temsilcileri kredi büyümesinde temel belirleyicinin faiz oranlarından çok TCMB’nin getirdiği büyüme sınırları olduğunu ifade ediyor.
Merkez Bankası verilerine göre 13 haftalık yıllıklandırılmış ve kur etkisinden arındırılmış toplam kredi büyümesi savaş öncesinde yüzde 34,83 seviyesinde bulunurken, 24 Nisan haftası itibarıyla bu oran yüzde 34,37 olarak gerçekleşti. Böylece savaş ortamı, piyasalardaki belirsizlik ve finansal sıkılaşmaya rağmen kredi büyümesinde kalıcı bir düşüş yaşanmadığı görüldü.
TCMB sıkılaşmayı sürdürdü
Savaş sürecinde Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası iki Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizini değiştirmezken, piyasayı yüzde 40 seviyesindeki fonlama maliyeti üzerinden fonlamaya devam etti. Bu süreçte finansal koşullar daha sıkı hale gelirken bankacılık sektöründe kredi faizleri de yükseldi.
Ticari kredi faizleri yüzde 50’yi aştı
Özellikle ticari kredi faizleri savaş öncesindeki yüzde 36-41 bandından yüzde 50 seviyesinin üzerine çıktı. İhtiyaç kredisi faizlerinde de yaklaşık 1 puanlık artış yaşandı. Faizlerdeki yükselişe rağmen kredi kullanımında sert bir düşüş görülmedi.
Bankalar kredi vermeye devam etti
Bankacılık sektörü kaynakları, kredi büyümesinde temel belirleyicinin faiz seviyeleri değil, TCMB’nin bankalara uyguladığı kredi büyüme limitleri olduğunu vurguluyor. Kaynaklara göre bankalar belirlenen sınırlar çerçevesinde hem ticari hem bireysel kredi kullandırmaya devam ediyor.
İlk dönemde yavaşlama yaşandı
Merkez Bankası verileri savaşın ilk döneminde kredi büyümesinde kısa süreli bir yavaşlama yaşandığını ortaya koydu. 27 Mart haftasında toplam kredi büyümesi yüzde 28,46’ya kadar gerilerken tüketici kredi büyümesi yüzde 34,04’e, ticari kredi büyümesi ise yüzde 24,96 seviyesine indi.
Kredi büyümesi yeniden toparlandı
Piyasalardaki ilk dalgalanmanın ardından kredi büyümesindeki yavaşlama kalıcı olmadı. 24 Nisan haftasında toplam kredi büyümesi yeniden yüzde 34,37 seviyesine çıkarak savaş öncesi döneme yakınsadı. Aynı dönemde tüketici kredilerindeki büyüme yüzde 37,16 olurken ticari kredi büyümesi yüzde 30,17 seviyesinde gerçekleşti.
Ticari tarafta talep güçlü kaldı
Bankacılık sektörü temsilcileri özellikle ticari kredilerde talebin güçlü kaldığını belirtiyor. Şirketlerin üretim, yatırım ve nakit akışı ihtiyaçları nedeniyle kredi kullanımını sürdürdüğü ifade edilirken, reel sektörün krediye erişim ihtiyacının devam ettiği belirtiliyor.
Toplam kredi hacmi yükseldi
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verileri kredi hacmindeki büyümenin sürdüğünü gösterdi. 24 Nisan haftası itibarıyla toplam TL kredi bakiyesi 16,02 trilyon liraya yükseldi. Tüketici kredileri 3,18 trilyon liraya ulaşırken, taksitli ticari krediler 2,84 trilyon lira seviyesine çıktı.
Yıllık artış yüzde 44’ü geçti
Geçen yılın aynı döneminde toplam TL kredi bakiyesi 11,12 trilyon lira seviyesinde bulunuyordu. Bu verilere göre yıllık bazda toplam krediler yüzde 44,06, tüketici kredileri yüzde 42,6 ve taksitli ticari krediler yüzde 56,04 oranında artış gösterdi.
Kredi kartı büyümesi hızlandı
Merkez Bankası verileri kredi kartı kullanımındaki büyümenin savaş öncesi seviyeleri de aştığını ortaya koydu. 27 Şubat haftasında toplam kredi kartı büyümesi yüzde 46,23 seviyesinde bulunurken, 24 Nisan haftasında bu oran yüzde 52,6’ya yükseldi.
Bireysel kart bakiyesi 3 trilyon lirayı geçti
Bireysel kredi kartı büyümesi yüzde 48,67’ye çıkarken, kurumsal kredi kartlarındaki büyüme yüzde 66,27 seviyesine ulaştı. BDDK verilerine göre bireysel kredi kartı bakiyesi 3 trilyon lirayı aşarken, kurumsal kredi kartı bakiyesi 935,1 milyar liraya yükseldi.
Ekonomi çevreleri, yüksek faiz ortamına rağmen kredi talebinin güçlü seyretmesinde enflasyon beklentileri, işletmelerin finansman ihtiyacı ve tüketicilerin harcama eğilimlerinin etkili olduğunu belirtiyor. Uzmanlar, kredi piyasasında asıl belirleyici unsurun faizlerden çok regülasyonlar olduğunu ifade ederken, mevcut sıkı para politikası döneminde kredi büyümesinin kontrollü ancak canlı kalmaya devam ettiğine dikkat çekiyor.
