Türkiye kültür balıkçılığında son yıllarda tarihi bir atılım gerçekleştirdi. Son 10 yılda ihracatı %192 artan sektör, hem istihdam hem de katma değer yaratma potansiyeliyle Türkiye’nin öne çıkan alanlarından biri haline geldi. 2027 hedefi 2,5 milyar dolarlık ihracat olan sektörün büyümesinde Türk somonu kritik bir rol oynuyor. Levrek ve çipurada dünya lideri konumunda olan Türkiye, artık Norveç ve Şili’nin tekelinde bulunan somon pazarında da güçlü bir rakip haline geliyor.
İstihdam ve vergi katkısı
Türkiye Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçı Birlikleri Sektör Kurulu Başkanı Sinan Kızıltan, bugün ülkede 2 bin işletme bulunduğunu, bunların yarısının aile işletmesi olduğunu belirtti. Kızıltan, “İstihdam ettikleri kişi sayısı binleri buluyor. Öyle ki bazı illerde bu işletmeler vergi rekortmenleri arasında yer alıyor” dedi. Türkiye’de kültür balıkçılığına yönelik mevzuatın oldukça katı olduğunu vurgulayan Kızıltan, “Kıyıdan 1,2 mil açıkta, akıntılı ve derin sularda üretim zorunluluğu var. Bu koşullar üretimde kaliteyi yükseltiyor. Yunanistan gibi ülkelerde bu standartların yarısı bile yok, bu yüzden maliyet avantajları olsa da kalite farkımız bizi öne çıkarıyor” dedi.
Türk somonunda hızlı yükseliş
Tatlı suda yetiştirilen alabalığın 400 gramın üzerine çıkmasının ardından tuzlu sulara aktarıldığını belirten Kızıltan, “3,5-4 kilograma ulaştığında ihraç edilen bu balığa ‘Türk somonu’ adını verdik. Rusya başta olmak üzere birçok pazarda hızla talep görüyor. Şu anda Avrupa Birliği’nde birinci sırada, Norveç’i de içine kattığımızda dünyada ikinci sıradayız” ifadelerini kullandı. Türk somonunun 500 milyon dolara yakın ihracata ulaştığını aktaran Kızıltan, önümüzdeki yıllarda bu kalemin 1 milyar doları bulacağını söyledi.
Levrek ve çipurada dünya lideri
Türkiye, halihazırda levrek ve çipurada dünya lideri konumunda. 2024 ihracat rakamlarına göre levrekten 570 milyon dolar, çipuradan 507 milyon dolar gelir elde edildi. Kızıltan, “Türk somonu çok hızlı yükseliyor. Bu yıl ihracatta ikinci sıraya oturması mümkün” dedi. Türkiye’nin balık ihracatında Muğla 521 milyon dolarla ilk sırada yer aldı. Onu İzmir (238 milyon dolar), Trabzon, İstanbul, Sinop, Samsun ve Mersin izledi. Füme alabalıkta Avrupa lideri olan Türkiye, dondurulmuş fileto ürünlerinde de önemli bir pazar payına sahip.
2027 hedefi: 2,5 milyar dolar
Türkiye’nin toplam su ürünleri ihracatı 2024 sonunda %20 artışla 2 milyar doları geçti. Bu rakam hayvansal mamuller ihracatının %52’sini oluşturdu. Kızıltan, “2027 hedefimiz 2,5 milyar dolarlık ihracata ulaşmak. En büyük payı Türk somonu sağlayacak” dedi.
