Türk Boğazları'ndan geçen uluslararası gemiler için uygulanan geçiş ücretlerinde yeni bir artışa gidiliyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamında alınan ve "altın frank" esasına göre hesaplanan geçiş ücretlerinin 1 Temmuz 2026 itibarıyla yeniden güncelleneceğini açıkladı.
Yapılacak düzenlemeyle birlikte İstanbul ve Çanakkale boğazlarından herhangi bir limana uğramadan geçen uluslararası gemilerden alınan ücret, net ton başına 5,83 dolardan 6,70 dolara yükseltilecek. Böylece son dört yıldır sürdürülen kademeli fiyat güncelleme politikası devam etmiş olacak.
Dört yılda önemli artış gerçekleşti
Bakan Uraloğlu, 1983 yılından 2022 yılına kadar Türk Boğazları'ndan geçen gemilerden net ton başına yalnızca 0,80 dolar ücret alındığını hatırlattı.
2022 yılında Cumhurbaşkanı Kararı ile yapılan düzenleme sonrasında ücretler önemli ölçüde artırıldı. İlk aşamada net ton başına ücret 4,08 dolara yükseltilirken, sonraki yıllarda düzenli güncellemeler gerçekleştirildi. Ücret 2023 yılında 4,42 dolar, 2024 yılında 5,07 dolar, 2025 yılında ise 5,83 dolar olarak uygulanmıştı.
1 Temmuz 2026'dan itibaren geçerli olacak yeni tarifeyle birlikte net ton başına ücret 6,70 dolara çıkacak.
Gelirlerde büyük artış bekleniyor
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, yapılan güncellemelerin kamu gelirlerine önemli katkı sağladığını vurguluyor. Türk Boğazları, dünya deniz ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak her yıl binlerce uluslararası gemiye ev sahipliği yapıyor.
Bakan Uraloğlu'nun verdiği bilgilere göre, 1 Temmuz 2021-30 Haziran 2022 döneminde boğaz geçişlerinden elde edilen gelir yaklaşık 38 milyon dolar seviyesindeydi. Yapılan düzenlemelerin ardından bu rakam 1 Temmuz 2024-30 Haziran 2025 döneminde 223 milyon dolara yükseldi.
Yeni tarifelerin etkisiyle 1 Temmuz 2025-30 Haziran 2026 döneminde elde edilmesi beklenen gelirin ise 254 milyon dolara ulaşacağı öngörülüyor.
Gemilerden üç farklı kalemde ücret alınıyor
Montrö Boğazlar Sözleşmesi hükümleri çerçevesinde Türk Boğazları'ndan geçen uluslararası gemilerden çeşitli hizmetler karşılığında ücret tahsil ediliyor.
Bu kapsamda gemilerden sağlık denetimi, fener hizmetleri ve tahlisiye hizmetleri olmak üzere üç ayrı kalemde ödeme alınıyor. Ücret hesaplamalarında gemilerin net tonajı ve altın frank sistemi esas alınıyor.
Yetkililer, boğazlarda sunulan seyir emniyeti, kılavuzluk ve güvenlik hizmetlerinin sürdürülebilirliği açısından gelirlerin önemli rol oynadığını belirtiyor.
Döviz girdisine katkı sağlayacak
Uzmanlar, Türk Boğazları'nın küresel deniz ticaretindeki stratejik konumu sayesinde yapılan fiyat güncellemelerinin Türkiye'nin döviz gelirlerine doğrudan katkı sağladığını ifade ediyor.
Özellikle son yıllarda ücretlerin uluslararası ekonomik koşullara uyumlu şekilde güncellenmesiyle birlikte boğazlardan elde edilen gelirlerde ciddi artış yaşandığına dikkat çekiliyor.
Yeni tarifenin yürürlüğe girmesiyle birlikte hem kamu gelirlerinin artırılması hem de Türkiye'nin denizcilik hizmetlerinden elde ettiği döviz girdisinin güçlendirilmesi hedefleniyor.
