Türkiye’de Türk lirasının uluslararası satın alma gücünü gösteren Reel Efektif Döviz Kuru (REK) endeksi, mart ayında yukarı yönlü bir seyir izledi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası verilerine göre, TÜFE bazlı REK endeksi aylık bazda 1,83 puan artarak 104,61 seviyesine yükseldi.
TÜFE ve Kur Hareketi Endeksi Yukarı Taşıdı
Mart ayında endeksteki yükselişte, iç enflasyon dinamikleri ve döviz kurlarındaki sınırlı hareket etkili oldu. Aynı dönemde:
- TÜFE yüzde 1,94 arttı
- Yi-ÜFE yüzde 2,30 yükseldi
Kur tarafında ise ABD doları Türk lirası karşısında ortalama yüzde 1,12 değer kazanırken, euroda yüzde 1,09’luk gerileme yaşandı.
Bu gelişmeler, nominal kur sepeti ve yurtiçi fiyat artışlarının birleşik etkisiyle TL’nin reel değerinde artışa yol açtı.
ÜFE Bazlı Endekste de Artış
Yurt içi üretici fiyat endeksine dayalı REK verileri de benzer bir tablo ortaya koydu. Yi-ÜFE bazlı reel efektif döviz kuru endeksi mart ayında 2,33 puan artarak 102,03 seviyesine çıktı. Bu durum, üretim maliyetleri ve fiyatlama davranışlarının da reel kur üzerinde yukarı yönlü etki yarattığını gösteriyor.
Küresel Enflasyon Etkisi Sınırlayıcı Oldu
Endeksin bileşenleri incelendiğinde, Türkiye’deki fiyat artışları ve kur sepetindeki değişimin REK’i yukarı yönlü desteklediği görülürken, küresel enflasyon verilerinin endeks üzerinde aşağı yönlü bir baskı oluşturduğu dikkat çekti. Bu durum, Türkiye ile dış ticaret ortakları arasındaki fiyat farklarının reel kur hesaplamasında kritik rol oynadığını ortaya koyuyor.
İş Gücü Maliyeti Bazlı Endekste Yıllık Artış
Öte yandan birim iş gücü maliyeti bazlı REK endeksi 2025 yılı genelinde artış kaydetti. Buna göre:
- Genel endeks: 93,82 (2,67 puan artış)
- Gelişmekte olan ülkeler bazlı: 64,52 (5,37 puan artış)
- Gelişmiş ülkeler bazlı: 114,57 (2,11 puan düşüş)
Bu veriler, Türkiye’nin özellikle gelişmekte olan ülkelerle rekabetinde maliyet avantajının sınırlı şekilde iyileştiğine işaret ediyor.
Ekonomik Anlamı Ne?
Reel efektif döviz kurundaki yükseliş, TL’nin reel olarak değer kazandığını gösteriyor. Bu durum:
- İthalatın görece ucuzlaması
- İhracat rekabetinin zayıflama riski
- İç talebin dış ticaret dengesine etkisi
gibi başlıklar açısından önemli sonuçlar doğurabiliyor.
Mart ayında kaydedilen artış, TL’nin reel anlamda güçlendiğine işaret etse de, bu durumun sürdürülebilirliği büyük ölçüde enflasyon ve kur dengesiyle yakından ilişkili olacak. Özellikle iç fiyat artışlarının yüksek seyri, reel kur üzerindeki yukarı yönlü baskının devam edebileceğini gösteriyor. Önümüzdeki dönemde REK verileri, Türkiye ekonomisinin dış rekabet gücü ve fiyat dengesi açısından kritik göstergelerden biri olmaya devam edecek.
