Türkiye’de çevre politikaları kapsamında tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasına yönelik yeni düzenlemeler gündeme geliyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, hazırlanan strateji ve yol haritası doğrultusunda tek kullanımlık plastiklerin kullanımını kademeli olarak azaltacak yeni adımlar üzerinde çalışıyor. Bakanlık tarafından yürütülen çalışmalar, 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası kapsamında şekillendiriliyor. Amaç, çevreye zarar veren plastik ürünlerin kullanımını azaltmak ve geri dönüşüm oranlarını artırmak.
Depozito sistemi ve geri dönüşüm hedefi
Bakanlık, çevre politikalarının önemli başlıklarından biri olan Sıfır Atık Hareketi kapsamında Depozito Yönetim Sistemi’ni de devreye alarak özellikle içecek ambalajlarının geri dönüşümünü teşvik ediyor. Bu sistem sayesinde hem çevre kirliliğinin azaltılması hem de geri dönüşüm ekonomisinin güçlendirilmesi hedefleniyor. Yetkililer, planlanan düzenlemeler sayesinde yılda yaklaşık 1,5 milyon ton karbondioksit eşdeğeri emisyonun önlenebileceğini belirtiyor. Ayrıca atık yönetimi maliyetlerinde yıllık yaklaşık 1,5 milyar TL tasarruf sağlanması öngörülüyor. Taslak düzenlemenin kurumların görüşüne açılmasının ardından yıl içinde yürürlüğe girmesi planlanıyor.
İlk aşamada bazı plastik ürünler yasaklanacak
Hazırlanan düzenlemenin ilk aşamasında çevreye zarar verme potansiyeli yüksek bazı ürünlerin tamamen yasaklanması gündemde bulunuyor. Yasak kapsamına girmesi planlanan ürünler arasında şunlar yer alıyor:
- Plastik çatal, bıçak ve kaşık
- Plastik tabaklar
- Yemek çubukları
- Köpük gıda kapları
- Plastik içecek kapları ve bardaklar
- Plastik karıştırıcılar
- Pipetler
- Çubuklu kulak pamukları
Bu ürünlerin yerine cam, porselen, karton, ahşap ve metal gibi yeniden kullanılabilir veya çevre dostu alternatiflerin teşvik edilmesi hedefleniyor.
İkinci aşamada kısıtlama ve etiketleme gelecek
Düzenlemenin ikinci aşamasında ise tamamen yasak yerine daha çok tüketimi azaltmaya yönelik uygulamalar planlanıyor. Bu kapsamda kısmen plastik içeren ürünler için kullanım sınırlamaları getirilebilecek ve tüketicileri bilgilendiren etiketleme uygulamaları devreye alınacak. Bu sayede hem üreticilerin alternatif ürünlere yönelmesi hem de tüketicilerin çevre dostu seçeneklere daha kolay ulaşabilmesi amaçlanıyor.
Vatandaşlardan güçlü destek
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yapılan araştırmaya göre toplumun büyük bölümü tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasını destekliyor. Araştırma sonuçlarına göre:
- Vatandaşların yüzde 77,65’i günlük hayatta plastik kullanımının azaltılmasını istiyor.
- Yüzde 72,52’si bu ürünleri daha az satın almayı planlıyor.
- Yüzde 76,40’ı bazı plastik ürünlerin kısıtlanmasını destekliyor.
- Yüzde 60,02’si ise tamamen yasaklanmasını faydalı buluyor.
Ayrıca katılımcıların önemli bir kısmı alternatif ürünlere yönelilmesini de destekliyor. Ankete göre vatandaşların yüzde 78,71’i kâğıt, karton ve ahşap ürünleri; yüzde 80,12’si ise metal, porselen ve seramik gibi tekrar kullanılabilir ürünlerin kullanımını olumlu karşılıyor. Uzmanlara göre yeni düzenlemeler, Türkiye’nin çevre politikaları ve sürdürülebilir ekonomi hedefleri açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.
