Orta Doğu'da yeniden yükselen jeopolitik gerilimler ve enerji fiyatlarındaki sert hareketler, kredi piyasalarında yön değişikliğine neden oldu. Özellikle Hürmüz Boğazı'nda yaşanan gelişmelerin ardından petrol fiyatlarının yükselmesi ve yeni bir enflasyon dalgası endişesinin güçlenmesi, hem küresel piyasalarda hem de Türkiye'de faiz beklentilerini yukarı çekti. Bu gelişmelerin etkisiyle uzun süredir gerileme eğiliminde olan kredi faizleri yeniden yükselişe geçti.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) verileri, kredi türlerinin büyük bölümünde son aylarda belirgin bir faiz artışı yaşandığını ortaya koydu. Özellikle konut kredilerindeki yükseliş, ev sahibi olmak isteyen vatandaşların finansman maliyetlerini yeniden artırdı.
Konut kredilerinde yükseliş hızlandı
TCMB verilerine göre 27 Şubat haftasında yıllık ağırlıklı ortalama konut kredisi faizi yüzde 34,63 seviyesindeyken, 29 Mayıs haftasında yüzde 38,93'e yükseldi. Böylece konut kredilerinde yaklaşık üç aylık dönemde dikkat çekici bir artış yaşandı.
Aynı dönemde ihtiyaç kredilerinde yıllık faiz oranı yüzde 56,79'dan yüzde 63,36'ya yükselirken, kredili mevduat hesabı dahil ihtiyaç kredilerinde oran yüzde 60,50'den yüzde 62,80'e çıktı. Ticari kredilerde ise faiz oranı yüzde 49'dan yüzde 53,23 seviyesine yükseldi.
Taşıt kredilerinde ise farklı bir tablo oluştu. Şubat sonunda yüzde 39,12 olan faiz oranı, mayıs sonunda yüzde 35,45 seviyesine gerileyerek kredi türleri arasında en düşük faizli ürün haline geldi.
Konut kredisinde maliyet arttı
Bankaların sunduğu konut kredilerinde de yükseliş dikkat çekti. Bir süre önce yüzde 2,49 seviyesine kadar gerileyen aylık konut kredisi faizleri yeniden yükselerek yüzde 2,69 seviyesine çıktı.
Bu değişim kredi maliyetlerine de doğrudan yansıdı. Aylık yüzde 2,69 faiz oranıyla 120 ay vadeli 1 milyon lira konut kredisi kullanan bir kişinin aylık taksiti yaklaşık 28 bin 60 lira olurken, toplam geri ödeme tutarı 3,3 milyon liraya ulaşıyor.
Faiz oranının yüzde 2,49 olduğu dönemde ise aynı kredi için aylık taksit yaklaşık 26 bin 273 lira, toplam geri ödeme ise 3,18 milyon lira seviyesinde bulunuyordu. Böylece faizlerdeki sınırlı yükseliş bile kredi maliyetlerinde önemli farklar oluşturdu.
Küresel piyasalarda faiz beklentileri değişiyor
Petrol fiyatlarındaki yükseliş ve enflasyon baskılarının yeniden gündeme gelmesi, dünyanın önde gelen merkez bankalarına ilişkin beklentileri de değiştirdi. Piyasalarda, faiz indirimlerinin yerini yeniden faiz artışı ihtimallerinin aldığı görülüyor.
Avrupa'da enerji fiyatlarının etkisiyle enflasyon beklentilerinin yükselmesi, yatırımcıların Avrupa Merkez Bankası'nın faiz artırabileceği yönünde pozisyon almasına neden oldu. ABD tarafında ise piyasalar, Fed'in kısa vadede faiz indirmesini beklemezken, enerji kaynaklı enflasyonun sürmesi halinde yeni faiz artışlarının gündeme gelebileceğini değerlendiriyor.
Japonya Merkez Bankası da enflasyon risklerinin artması durumunda faiz artırımlarının devam edebileceği sinyalini verdi.
TCMB enerji fiyatlarını yakından izliyor
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası da son Para Politikası Kurulu değerlendirmelerinde enerji fiyatlarındaki oynaklığa dikkat çekmişti. Banka, jeopolitik gelişmeler nedeniyle enerji maliyetlerinde yüksek seyir ve belirsizlik yaşandığını vurgulayarak, bu durumun enflasyon görünümü üzerindeki etkilerinin yakından takip edildiğini belirtmişti.
Uzmanlar, petrol fiyatlarında yaşanacak yeni yükselişlerin hem enflasyon beklentileri hem de kredi faizleri üzerinde baskı oluşturmaya devam edebileceğini ifade ediyor. Bu nedenle önümüzdeki dönemde jeopolitik gelişmeler, enerji piyasaları ve merkez bankalarının kararları kredi maliyetlerinin yönü açısından belirleyici olacak.
