Emlak sektöründe sahte ilanlar, yetkisiz aracılık faaliyetleri ve fiyat manipülasyonlarıyla mücadele amacıyla uygulamaya alınan Elektronik İlan Doğrulama Sistemi'nin (EİDS) etkileri rakamlara yansımaya başladı. Ticaret Bakanlığı tarafından devreye alınan sistem sonrasında satılık konut ilanlarında dikkat çekici bir düşüş yaşanırken, sektör temsilcileri ilan piyasasının daha şeffaf ve güvenilir bir yapıya kavuştuğunu belirtiyor.
Kiralık taşınmaz ilanlarında 1 Ocak 2025 tarihinde uygulanmaya başlayan EİDS'in satılık konut ilanlarını kapsayan ikinci aşaması ise 15 Şubat 2026 itibarıyla zorunlu hale getirildi. Yeni sistemle birlikte yalnızca taşınmaz sahipleri, birinci derece yakınları veya e-Devlet üzerinden yetkilendirilmiş emlak işletmeleri ilan yayımlayabiliyor.
Satılık ilanlarda 415 binlik düşüş
Sistemin devreye alınmasının ardından satılık konut ilanı sayılarında ciddi bir gerileme yaşandı. Yapay zekâ destekli gayrimenkul analiz şirketi Endeksa'nın verilerine göre, 15 Şubat ile 9 Haziran tarihleri arasında Türkiye genelindeki satılık konut ilanı sayısı 1 milyon 618 bin 875'ten 1 milyon 203 bin 257'ye düştü.
Böylece ilan sayısında 415 bin 618 adetlik azalma gerçekleşirken, düşüş oranı yüzde 26 olarak hesaplandı. Son bir yıllık dönemde ise satılık konut ilanlarındaki gerileme yüzde 25,4 seviyesine ulaştı.
Yetkisiz ilanlar sistemden temizlendi
Uzmanlar, yaşanan düşüşün temel nedeninin piyasada uzun süredir tartışılan mükerrer, yanıltıcı ve yetkisiz ilanların sistemden ayıklanması olduğunu belirtiyor. Yeni uygulama sayesinde aynı taşınmaz için açılan çok sayıda ilan, sahte hesaplar üzerinden yapılan fiyat yönlendirmeleri ve kayıt dışı aracılık faaliyetlerinin büyük ölçüde önüne geçildiği ifade ediliyor.
Doğrulama sürecini tamamlayan ilanlarda EİDS logosu ve bilgilendirme ibaresinin yer alması da tüketicilerin güvenilir ilanları daha kolay ayırt etmesini sağlıyor.
Piyasada normalleşme beklentilerin üzerine çıktı
Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, uygulamanın ilan piyasasında beklenenden daha güçlü bir etki yarattığını söyledi. Öğüt, sistem sayesinde yetkisiz ve gerçeği yansıtmayan ilanların önemli ölçüde temizlendiğini belirterek, ilan stokunun artık gerçek piyasa koşullarını daha doğru yansıttığını ifade etti.
Sektörde ilk aşamada yaklaşık yüzde 20'lik bir normalleşme beklendiğini aktaran Öğüt, haziran verilerinin bu oranın üzerine çıkıldığını gösterdiğini kaydetti. Öğüt ayrıca yaz dönemine girilmesiyle birlikte ilan sayılarında sınırlı bir hareketlenmenin görülmesinin doğal olduğunu dile getirdi.
Uzmanlardan yeni yöntem uyarısı
Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman da ilan sayılarındaki düşüşün arkasında büyük ölçüde EİDS uygulamasının bulunduğunu belirtti. Büyükduman, tapu işlemlerinde gerçek satış bedellerinin gösterilmesine yönelik çalışmaların da piyasadaki davranışları etkilediğine dikkat çekti.
Bazı satıcıların ilan platformları yerine sosyal medya hesapları üzerinden fiyat belirtmeden duyuru yapmaya başladığını ifade eden Büyükduman, geçmişte yaygın olan bina üzerine afiş asılması veya doğrudan çevreye duyuru yapılması gibi yöntemlerin yeniden görülmeye başlandığını söyledi.
Daha şeffaf bir piyasa hedefleniyor
Ticaret Bakanlığı tarafından geliştirilen sistemin temel amacı, tüketicilerin yanıltıcı ilanlarla karşılaşmasını önlemek ve emlak piyasasında güven ortamını güçlendirmek olarak gösteriliyor. Uzmanlar, ilanların doğrulanmasıyla birlikte hem alıcıların daha sağlıklı bilgiye ulaşabildiğini hem de sektörün kayıt dışı faaliyetlerden arındırılmasının mümkün hale geldiğini belirtiyor.
Önümüzdeki dönemde sistemin etkilerinin daha net görülmesi beklenirken, sektör temsilcileri uygulamanın emlak piyasasında uzun süredir ihtiyaç duyulan şeffaflık ve güven ortamına önemli katkı sunduğu görüşünde birleşiyor.
