Kırmızı et piyasasında küresel ölçekte yaşanan arz sıkıntısı, kuraklık ve artan talep, fiyatları enflasyonun oldukça üzerine çıkararak rekor seviyelere taşıdı. Türkiye dâhil pek çok ülkede tüketici, ucuz et bulduğu anda buzdolaplarını dolduruyor. Son bir yılda kırmızı et fiyatlarındaki artış, dünya genelinde enflasyon oranlarının katbekat üzerinde gerçekleşti. ABD, AB ülkeleri ve İngiltere başta olmak üzere gelişmiş ekonomilerde dana kıyma ve karkas et fiyatları tarihi zirvelerini gördü. ABD’de temmuz ayında 453 gramlık dana kıyma fiyatı 6,3 doları aşarak bir yılda yüzde 15,9 arttı. Bu oran, yüzde 2,7 olan yıllık enflasyonun çok üzerinde. AB ülkelerinde kırmızı etin 100 kg’lık karkas fiyatı 662,31 avroya yükselerek yıllık bazda yüzde 32,8’lik bir artış kaydetti. İngiltere’de kıyma fiyatı geçen yıl ağustosta kilogram başına 7,2 pound iken, bu yıl 10,6 pounda çıkarak yüzde 47’lik rekor bir yükselişe imza attı.
Fiyatları Körükleyen Unsurlar
FAO’nun yayımladığı son verilere göre, temmuz ayında Et Fiyat Endeksi yüzde 1,2 artarak 127,3 puanla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Yıllık artış ise yüzde 6’ya yaklaştı. Bu rekorun ardında birkaç temel faktör öne çıkıyor:
- Kuraklık: ABD ve Avustralya gibi hayvancılığın yoğun olduğu bölgelerde uzun süredir devam eden kuraklık, otlakları kurutarak yem maliyetlerini artırdı.
- Arz Daralması: ABD’de büyükbaş hayvan sayısı 86,7 milyona gerileyerek 1950’lerden bu yana en düşük seviyesine indi.
- Ticaret Politikaları: ABD’nin Brezilya’dan ithal sığır etine yüzde 50 tarife koyması ihracatı kısıtladı ve fiyatlarda yukarı yönlü baskı yarattı.
- Yüksek Talep: Çin ve ABD’den gelen yoğun et talebi, sığır ve koyun eti fiyatlarını küresel ölçekte yukarı çekti.
Türkiye’de de Eğilim Yukarı Yönlü
Türkiye’de kırmızı et piyasasında da benzer dinamikler etkili oluyor. Hayvancılıkta arz sorunları ve artan girdi maliyetleri fiyatları yükseltirken, tüketiciler bütçelerini korumak için farklı yollar arıyor. Ucuz et bulan vatandaş, ilerleyen dönemde fiyatların daha da artacağı öngörüsüyle stok yapmayı tercih ediyor. Hayvancılık uzmanları, sektörde kalıcı çözümlerin uzun vadeli politikalarla sağlanabileceğini belirtiyor. Üretim kapasitesini artıracak destek ve yatırımların etkisinin ancak yıllar içinde görülebileceği vurgulanıyor. Bu nedenle, kısa vadede fiyatlardaki yükseliş trendinin devam etmesi ve tüketicilerin bütçe yönetiminde daha dikkatli olmaları bekleniyor.
Kırmızı et fiyatlarında yaşanan rekor artış, yalnızca Türkiye’nin değil, küresel gıda piyasalarının temel gündemlerinden biri haline geldi. Arzın zayıf, talebin güçlü olduğu bu dönemde fiyatlardaki yükselişin durması için kuraklık, üretim ve ticaret politikalarında dengelenme sağlanması gerekiyor. Aksi halde, kırmızı etin “lüks tüketim” algısı daha da pekişebilir.
