İstanbul Sanayi Odası tarafından açıklanan Türkiye İmalat Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri, Nisan ayında sektördeki yavaşlamanın belirginleştiğini ortaya koydu. Mart ayında 47,9 seviyesinde bulunan PMI, Nisan’da 45,7’ye gerileyerek imalat faaliyetlerinde güçlü bir daralmaya işaret etti. PMI verilerinde 50 eşik değer olarak kabul edilirken, bu seviyenin altındaki değerler sektörde daralmayı gösteriyor. Açıklanan son veriyle birlikte imalat sanayi ikinci çeyreğe zayıf bir başlangıç yaptı.
Üretimde pandemi sonrası en sert düşüş
İmalat sanayi üretiminde kaydedilen gerileme, Eylül 2024’teki seviyeye ulaşarak COVID-19 pandemisi sonrası dönemin en hızlı daralması olarak kayıtlara geçti. Böylece sektördeki yavaşlama eğilimi kesintisiz şekilde 25. aya ulaşmış oldu. Katılımcı firmaların önemli bir bölümü, üretimdeki düşüşte Orta Doğu’daki savaşın etkili olduğunu ifade etti.
Siparişlerde ve ihracatta düşüş derinleşti
Toplam yeni siparişlerdeki azalma Nisan ayında hız kazanırken, ihracat siparişlerinde de benzer bir tablo görüldü. Özellikle artan enflasyonist baskılar, talep tarafında zayıflamaya yol açtı. Yeni siparişlerdeki daralma, üretim ve istihdam kararlarını da doğrudan etkileyerek firmaların faaliyetlerini sınırlamasına neden oldu.
Maliyetler yükseldi, fiyat artışları hızlandı
Girdi maliyetleri enflasyonu üst üste beşinci ayda da artış göstererek Ocak 2024’ten bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Katılımcılar, maliyet artışlarının arkasında özellikle enerji fiyatlarındaki yükselişin etkili olduğunu belirtti. Artan maliyetler, nihai ürün fiyatlarına da yansıdı ve satış fiyatlarında iki yılı aşkın sürenin en sert artışı kaydedildi.
Tedarik zincirinde bozulma sürüyor
Tedarikçilerin teslimat sürelerinde gözle görülür uzama yaşanırken, bu durum Şubat 2023’ten bu yana en belirgin bozulma olarak kaydedildi. Firmalar, özellikle petrol ve akaryakıt maliyetlerindeki artışın lojistik süreçleri olumsuz etkilediğini vurguladı. Bu gelişmeler, üretim süreçlerinde aksamalara yol açtı.
İstihdam ve stoklarda düşüş devam etti
Zayıflayan talep ve azalan siparişler, firmaların istihdam, satın alma faaliyetleri ve stok yönetiminde daralmaya gitmesine neden oldu. Girdi stoklarında yaşanan düşüş, son 6 yılın en yüksek hızına ulaşarak sektördeki küçülmenin derinleştiğini gösterdi.
10 sektörden 9’unda üretim geriledi
İSO Sektörel PMI verilerine göre, izlenen 10 sektörden yalnızca biri üretimini artırabildi. Giyim ve deri ürünleri sektörü üretimde artış kaydederek 10 aylık daralma sürecini sonlandırdı. Buna karşılık diğer 9 sektörde üretim yavaşladı. En sert düşüş, bir önceki ay büyüme gösteren kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe gerçekleşti.
Tekstil sektörü sipariş kaybında öne çıktı
Yeni siparişlerdeki daralma en belirgin şekilde tekstil sektöründe hissedildi. Aynı zamanda ihracat siparişlerinde de en sert düşüş bu sektörde kaydedildi. İhracat tarafında yalnızca giyim ve deri ile makine ve metal ürünleri sektörlerinde sınırlı kayıplar görüldü.
Maliyet baskısı sektör geneline yayıldı
Nisan ayında 10 sektörden 8’inde girdi maliyetleri artarken, en yüksek artış kimyasal, plastik ve kauçuk sektöründe gerçekleşti. Aynı sektör, nihai ürün fiyatlarındaki artışta da başı çekti. Fiyat artışının en sınırlı olduğu alan ise makine ve metal ürünleri sektörü oldu.
Açıklanan PMI verileri, imalat sanayinde daralmanın derinleştiğini ve sektörün hem iç hem dış talep kaynaklı baskılar altında olduğunu ortaya koydu. Üretim, siparişler, istihdam ve tedarik zinciri tarafındaki zayıflama, ekonomik aktivitede kırılganlığın arttığını gösterirken, önümüzdeki dönemde sanayi üretiminin seyrine ilişkin risklerin sürdüğüne işaret ediyor.
