Dezenflasyon programının etkisiyle iç talepte yaşanan yavaşlama, ticari hayatın en önemli aktörlerinden olan esnaf kesiminde somut biçimde hissedilmeye başladı. 2026 yılının ilk ayına ilişkin veriler, yeni açılan iş yeri sayısında düşüşe, kapanan iş yeri sayısında ise artışa işaret ediyor. Söz konusu tablo, küçük ölçekli işletmelerin zorlu bir döneme girdiğini ortaya koyuyor.
Ocak Ayında Kuruluşlar Azaldı
Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu (TESK) tarafından açıklanan istatistiklere göre, 2026 yılının Ocak ayında kurulan esnaf iş yeri sayısı geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 4,31 oranında azaldı. 2025’in Ocak ayında 29 bin 184 yeni iş yeri açılırken, bu yıl aynı ayda sayı 27 bin 924’e geriledi. Yaklaşık 1.260 iş yerlik düşüş, esnaf cephesinde yatırım iştahının zayıfladığını gösteriyor. Uzmanlara göre bu gerilemede yüksek finansman maliyetleri, talep daralması ve maliyet baskıları belirleyici rol oynuyor. Özellikle kira, enerji ve hammadde giderlerindeki artış, yeni girişim kararlarını sınırlıyor.
Kapanan İş Yerlerinde Artış
Yeni açılışlardaki düşüşe karşılık kapanan iş yeri sayısında artış yaşandı. 2025 yılı Ocak ayında 12 bin 524 esnaf iş yeri faaliyetini sonlandırırken, 2026’nın ilk ayında bu sayı yüzde 1,4 artarak 12 bin 736’ya yükseldi. Her ne kadar artış oranı sınırlı görünse de açılan-kapanan iş yeri makasının daralması, sektördeki kırılganlığı gözler önüne seriyor. Net artışın azalması, istihdam ve yerel ticaret açısından risk oluşturuyor.
Son Dört Yılın Tablosu
TESK verileri, esnaf dinamiklerinde dalgalı bir seyir olduğunu ortaya koyuyor:
- 2022: 333 bin 236 iş yeri kuruldu, 125 bin 598 iş yeri kapandı.
- 2023: 313 bin 774 iş yeri kuruldu, 139 bin 69 iş yeri kapandı.
- 2024: 287 bin 624 iş yeri kuruldu, 120 bin 5 iş yeri kapandı.
- 2025: 323 bin 481 iş yeri kuruldu, 120 bin 423 iş yeri kapandı.
2025 yılında toplam 120 binin üzerinde esnaf iş yerinin kapanmış olması, küçük işletmeler üzerindeki yapısal baskının sürdüğünü gösteriyor. 2026’nın ilk ay verileri ise yeni yılda ivmenin zayıfladığına işaret ediyor.
Talep Daralması Belirleyici
Ekonomi yönetiminin uyguladığı dezenflasyon programı kapsamında sıkı para politikası ve kontrollü kredi büyümesi, tüketim eğilimlerinde yavaşlamaya neden oldu. Bu durum, özellikle perakende, hizmet ve küçük ölçekli ticari faaliyetlerde ciro kaybına yol açıyor. Tüketici harcamalarındaki temkinli yaklaşım, esnafın nakit akışını zorlaştırırken; yüksek faiz oranları yeni yatırım kararlarını öteleniyor. Sektör temsilcileri, özellikle küçük işletmeler için finansmana erişim koşullarının iyileştirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
İstihdam ve Yerel Ekonomi Üzerindeki Etki
Esnaf işletmeleri, Türkiye genelinde istihdamın önemli bir bölümünü oluşturuyor. Açılan iş yeri sayısındaki düşüş ve kapanışlardaki artış; istihdam piyasası, yerel ticaret hacmi ve şehir ekonomileri açısından kritik bir sinyal niteliği taşıyor. Ekonomistler, sürdürülebilir büyüme için hem fiyat istikrarının sağlanması hem de reel sektörün desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin dayanıklılığını artıracak yapısal reformların, önümüzdeki dönemde daha fazla gündeme gelmesi bekleniyor.
Genel Değerlendirme
2026 yılına esnaf cephesinde temkinli bir başlangıç yapıldı. Yeni iş yeri kuruluşlarındaki gerileme ve kapanışlardaki artış, ticari hayatın yavaşladığını gösteriyor. Önümüzdeki aylarda iç talebin seyri, kredi koşulları ve enflasyonla mücadele sürecinin sonuçları, esnaf dinamikleri üzerinde belirleyici olacak. Ekonomide dengelenme süreci devam ederken, küçük işletmelerin performansı yılın geri kalanı için önemli bir gösterge niteliği taşıyacak.
