Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 17 Ağustos 1999 Marmara Depremi’nin ardından geçen 26 yılda yürütülen kentsel dönüşüm ve afet risklerini azaltmaya yönelik yatırımların bilançosunu açıkladı. Bakanlık verilerine göre, son 23 yılda şehirleri daha güvenli hale getirmek için toplam 6 trilyon 218 milyar liralık yatırım yapıldı.
TOKİ’den 1,3 Milyon Konut
Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) aracılığıyla yürütülen projeler kapsamında, Türkiye genelinde 1 milyon 292 bin 270 depreme dayanıklı konut üretildi. Bu konutların yanı sıra 63 bin 596 sosyal donatı alanı hizmete açıldı. Şu anda 396 bin 686 konutun inşası devam ediyor. Bakanlık, yalnızca konut üretimiyle sınırlı kalmadı. Riskli alanlar ve rezerv yapı bölgelerinde yürütülen projelerle milyonlarca bağımsız bölüm dönüşüme alındı. Vatandaşlara kira yardımı, kamulaştırma desteği, proje finansmanı ve faiz sübvansiyonları gibi mekanizmalarla süreç kolaylaştırıldı.
İstanbul Öncelikli İl Oldu
Kentsel dönüşüm çalışmalarında en büyük payı İstanbul aldı. 2012’den bu yana kent genelinde 923 bin bağımsız bölümün dönüşümü tamamlandı, 208 bin 915 bölümde ise çalışmalar devam ediyor. Sosyal konut projelerinde de İstanbul’a özel kontenjan ayrıldı: 50 bin sosyal konut kampanyasında 6 bin 305, 100 bin sosyal konut kampanyasında 10 bin 820, 250 bin sosyal konut kampanyasında ise 50 bin 210 konut İstanbul’a tahsis edildi. Bugüne kadar İstanbul’da toplam 155 bin 663 sosyal konut projelendirildi. Bunların 88 bin 213’ü teslim edildi, kalan projelerin büyük bölümü inşaat aşamasında bulunuyor.
Deprem Bölgesine Özel Çalışmalar
2023’teki Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında ise “asrın felaketi” olarak adlandırılan 11 ilde yoğun bir yeniden inşa süreci başlatıldı. Bu kapsamda 67 bin 450 konutun inşaatı devam ediyor ve önemli bir kısmı teslim aşamasına geldi. Kentsel Dönüşüm Başkanlığı verilerine göre, 2012’den bu yana 2 milyon 317 bin bağımsız birim dönüşüm kapsamına alındı. Bugüne kadar kira yardımı, proje, kamulaştırma, hizmet alımı ve faiz desteği için 187 milyar lira kaynak kullanıldı.
Hedef: Depreme Dayanıklı ve Modern Şehirler
Bakanlık, tüm bu yatırımlarla yalnızca riskli binaları yıkıp yenilerini yapmakla kalmadı; modern şehircilik standartlarını da hayata geçirdi. Sosyal donatılar, yeşil alanlar ve enerji verimliliği kriterleriyle desteklenen projeler, güvenli yaşam alanlarının yanı sıra sürdürülebilir bir şehirleşme anlayışını da beraberinde getirdi. Türkiye, kentsel dönüşüm yatırımlarıyla hem geçmiş depremlerden ders çıkarmayı hem de olası afetlere karşı şehirleri daha güçlü hale getirmeyi hedefliyor.
