TÜİK’in Araştırma-Geliştirme Faaliyetleri Araştırması 2025 sonuçlarına göre gayrisafi yurt içi Ar-Ge harcaması 2025 yılında 980 milyar 428 milyon TL’ye yükseldi. Kurumun açıkladığı veriye göre harcama, bir önceki yıla göre 328 milyar 607 milyon TL arttı.
Ar-Ge harcamasında şirketler ve yükseköğretim öne çıktı
2025 yılında Ar-Ge harcamalarının en büyük bölümünü mali ve mali olmayan şirketler yaptı. Bu kesimin payı yüzde 65,0 olurken, yükseköğretimin payı yüzde 30,3 olarak kaydedildi. Genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşların payı ise yüzde 4,7 oldu. Ar-Ge harcamaları içinde personel harcamaları yüzde 58,8 ile en büyük kalemi oluşturdu.
Ar-Ge finansmanında da mali ve mali olmayan şirketler ilk sırada yer aldı. 2025’te Ar-Ge harcamalarının yüzde 52,5’i bu kesim tarafından finanse edildi. Genel devletin payı yüzde 31,1, yükseköğretimin payı yüzde 14,1, yurt dışı kaynakların payı yüzde 2,3 ve diğer yurt içi kaynakların payı yaklaşık yüzde 0,01 olarak açıklandı.
Personel yapısı ve cinsiyet dağılımı
2025 yılında tam zaman eşdeğeri cinsinden 317 bin 982 kişi Ar-Ge personeli olarak çalıştı. Bu personelin yüzde 67,9’u mali ve mali olmayan şirketlerde, yüzde 29,0’ı yükseköğretimde, yüzde 3,0’ı ise genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yer aldı.
TZE cinsinden kadın Ar-Ge personel sayısı 108 bin 453 kişi oldu ve toplam personelin yüzde 34,1’ini oluşturdu. Sektörlere göre kadın oranı yükseköğretimde yüzde 48,1, genel devlet ve kâr amacı olmayan kuruluşlarda yüzde 32,2, mali ve mali olmayan şirketlerde ise yüzde 28,2 olarak verildi. Ar-Ge personelinin eğitim durumunda lisans mezunları yüzde 40,6 ile ilk sırada yer alırken, TZE verisinde lisans düzeyi yüzde 49,6 oldu. Doktora veya eşdeğeri eğitim düzeyinin payı ise sayı bazında yüzde 31,0, TZE bazında yüzde 21,4 olarak açıklandı.
İstanbul, Ankara ve Kocaeli bölgesi öne çıktı
İBBS 2. Düzey sınıflamasına göre 2025’te Ar-Ge harcamalarının en yüksek olduğu bölge, toplam harcamanın yüzde 31,8’ini gerçekleştiren TR10 (İstanbul) oldu. TR51 (Ankara) yüzde 30,0 ile ikinci sırada, TR42 (Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova) bölgesi yüzde 9,5 ile üçüncü sırada yer aldı.
Toplam Ar-Ge personelinin yüzde 32,2’si İstanbul’da, yüzde 19,8’i Ankara’da ve yüzde 8,4’ü TR42 bölgesinde istihdam edildi.
İmalat sanayinde yüksek teknoloji payı
İmalat sanayinde Ar-Ge faaliyeti yürüten girişimlerin 2025 yılında gerçekleştirdiği 322 milyar 656 milyon TL’lik Ar-Ge harcamasının yüzde 47,7’si yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimler tarafından yapıldı. Orta yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimlerin payı yüzde 40,7, orta düşük teknolojinin payı yüzde 7,2 ve düşük teknolojinin payı yüzde 4,4 oldu.
Aynı alanda araştırmacı sayısı en yüksek olan grup 32 bin 399 kişi ile orta yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimler oldu. Yüksek teknoloji faaliyetindeki girişimlerde ise 23 bin 298 araştırmacı istihdam edildi. Dolaylı Ar-Ge teşviklerinin mali ve mali olmayan şirketlerin Ar-Ge harcaması içindeki payı 2015’te yüzde 14,8 iken 2025’te yüzde 26,5’e yükseldi.
Bu içerik bilgilendirme amacı taşır. Yatırım tavsiyesi değildir.
Temsili illüstrasyon
Kaynak: TÜİK. Türkçe özet: FinansTaksi.
