Bir dönem cep telefonu denildiğinde akla gelen ilk markalardan biri olan Nokia, akıllı telefon pazarındaki liderliğini kaybetmesine rağmen teknoloji dünyasındaki etkisini ve gelir gücünü korumayı başardı. Cep telefonu üretiminden çekilen Finlandiyalı şirket, bugün milyarlarca dolarlık gelirini telekomünikasyon altyapıları, patent lisansları ve yapay zekâ destekli ağ teknolojilerinden elde ediyor.
Bir zamanlar tüketici elektroniğinin sembol markalarından biri olan Nokia'nın dönüşümü, teknoloji sektöründe iş modelini başarıyla değiştiren en dikkat çekici örneklerden biri olarak gösteriliyor.
Telefon üretiminden ağ teknolojilerine geçiş
1990'lı yılların sonu ve 2000'li yılların başında dünya cep telefonu pazarının tartışmasız lideri olan Nokia, akıllı telefon devrimine uyum sağlayamayınca pazar payını hızla kaybetti.
Şirket, telefon üretimindeki etkinliğini zamanla azaltırken stratejisini tamamen değiştirdi. Bugün Nokia'nın ana faaliyet alanı artık tüketici elektroniği değil, telekomünikasyon altyapıları ve dijital ağ çözümleri.
Şirket, dünyanın önde gelen telekom operatörlerine 5G baz istasyonları, optik ağ sistemleri, veri iletim ekipmanları ve ağ yönetim çözümleri sağlıyor.
Müşterileri artık telekom devleri
Nokia'nın günümüzdeki en önemli müşterileri bireysel kullanıcılar değil, küresel telekom operatörleri.
Vodafone, T-Mobile, Orange ve benzeri büyük operatörler, mobil iletişim altyapılarının kurulması ve geliştirilmesi için Nokia'nın teknolojilerini kullanıyor.
5G yatırımlarının hızlanması ve veri trafiğinin sürekli artması, şirketin altyapı çözümlerine olan talebi de artırıyor. Özellikle yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaşmasıyla veri merkezlerine yönelik ağ yatırımlarının büyümesi Nokia için yeni gelir kapıları oluşturuyor.
Patentlerden milyarlarca dolar kazanıyor
Nokia'nın en önemli gelir kaynaklarından biri de sahip olduğu dev patent portföyü.
Şirket, mobil iletişim teknolojileri, hücresel ağlar ve veri aktarım sistemleri alanında binlerce patente sahip bulunuyor. Akıllı telefon ve iletişim cihazı üreten birçok teknoloji şirketi bu patentleri kullanabilmek için Nokia'ya lisans ücreti ödüyor.
Bu kapsamda Apple, Samsung, Microsoft ve OPPO gibi teknoloji devleri her yıl Nokia'ya milyarlarca dolarlık telif ve lisans ödemesi gerçekleştiriyor.
Uzmanlar, patent gelirlerinin şirket için düzenli ve yüksek kârlı bir gelir kalemi oluşturduğunu belirtiyor.
Yapay zekâ yatırımlarıyla yeni büyüme hedefi
Nokia, telekom sektöründeki dönüşüme paralel olarak yapay zekâ alanındaki yatırımlarını da artırıyor.
Şirket, ağ yönetim sistemlerini daha akıllı hale getirmek ve veri trafiğini optimize etmek amacıyla yapay zekâ destekli çözümler geliştiriyor. Bu kapsamda NVIDIA gibi teknoloji şirketleriyle iş birliklerini genişletiyor.
Özellikle Radyo Erişim Ağı (RAN) teknolojilerinde yapay zekâ kullanımının yaygınlaşması, Nokia'nın gelecekteki büyüme planlarının merkezinde yer alıyor.
200 milyar dolarlık yeni pazar oluşuyor
Pazar araştırma şirketi Omdia verilerine göre, yapay zekâ destekli ağ teknolojileri pazarı 2030 yılına kadar 200 milyar doların üzerinde büyüklüğe ulaşabilir.
Telekom operatörlerinin ağlarını daha verimli hale getirme çabaları ve veri kullanımındaki hızlı artış, bu alandaki yatırımları destekliyor. Nokia da bu dönüşümden pay almak için altyapı ve yazılım yatırımlarını hızlandırıyor.
Akıllı telefon devrimini neden kaçırdı?
Nokia'nın düşüş hikâyesi teknoloji dünyasında sıkça incelenen örneklerden biri olarak kabul ediliyor. 1998 yılında Motorola'yı geride bırakarak dünyanın en büyük telefon üreticisi haline gelen şirket, efsanevi 3310 modeliyle dayanıklılığın simgesi olmuştu. 1100 modeli ise yaklaşık 250 milyon adet satışla tarihin en çok satan cep telefonu unvanını elde etti.
Ancak şirket yönetiminin 2007 yılında yükselişe geçen dokunmatik ekran teknolojisini yeterince önemsememesi ve Android ekosistemine geçmek yerine Symbian işletim sisteminde ısrar etmesi kritik bir hata olarak değerlendirildi.
Daha sonra Android yerine Windows Phone platformunu tercih eden Nokia, uygulama ekosisteminde yaşanan eksiklikler nedeniyle rekabette geri kaldı. Bir dönem yüzde 49 seviyelerine ulaşan küresel pazar payı birkaç yıl içinde yüzde 3'e kadar geriledi. 2013 yılında telefon bölümünü Microsoft'a satan şirket, daha sonra tamamen altyapı teknolojilerine odaklanarak yeni bir dönüşüm sürecine girdi.
