Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 2025 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin Finansal Hesaplar Raporunu yayımladı. Raporda, hem vatandaşın varlık tercihlerine hem de Türkiye ekonomisinin genel finansal dengesine dair dikkat çekici veriler yer aldı. Buna göre yurt içi yerleşik sektörlerin toplam finansal varlıkları 202 trilyon TL, yükümlülükleri ise 214 trilyon TL seviyesinde gerçekleşti.
Finansal pozisyon açığında gerileme
TCMB verileri, Türkiye ekonomisinin net finansal pozisyon açığında iyileşme yaşandığını ortaya koydu. Net finansal pozisyon açığının Gayri Safi Yurt İçi Hasıla’ya (GSYH) oranı, bir önceki çeyreğe kıyasla 1,9 puan azalarak yüzde 20,8’e geriledi. Sektörler arası finansal işlemler incelendiğinde, bir önceki çeyrekte GSYH’nin yüzde 3,2’si oranında net borç alan konumda olan toplam ekonominin, bu dönemde GSYH’nin yüzde 0,6’sı kadar net borç veren pozisyona geçtiği görüldü. Bu tablo, ekonomide finansal dengenin güçlendiğine işaret etti.
Hanehalkı mevduatta ısrarcı
Raporda, hanehalkının finansal varlık tercihlerinde mevduat ağırlığının sürdüğü dikkat çekti. Vatandaşların finansal varlıkları içinde para ve mevduat kalemi yaklaşık yüzde 56’lık pay ile ilk sırada yer aldı. Hanehalkının yükümlülük tarafında ise tablo daha net: Yükümlülüklerin neredeyse tamamı kredilerden oluşuyor. Bu durum, bireysel borçlanmanın büyük ölçüde bankacılık sistemi üzerinden gerçekleştiğini ortaya koyuyor.
Sektörler arası finansal denge
Sektörel bilançolar incelendiğinde, toplam ekonominin genel olarak finansal borçlu pozisyonda olduğu görülürken;
- Hanehalkı ve
- Dünyanın geri kalanı
yurt içindeki diğer sektörlerden alacaklı konumda yer aldı. Buna karşılık,
- Finansal olmayan kuruluşlar ve
- Genel yönetim
- diğer sektörlere karşı borçlu pozisyonda bulunuyor.
Şirketlerde özkaynak ve hisse senedi belirleyici
Finansal olmayan kuruluşların bilançosunda ise hisse senedi ve özkaynaklar öne çıktı. Bu kalemler, şirketlerin finansal varlıklarında yüzde 52, yükümlülüklerinde ise yüzde 49 paya sahip oldu. Bu durum, şirketlerin finansman yapısında özkaynağın hâlâ önemli bir rol oynadığını gösterdi.
Türkiye’nin borçluluk seviyesi görece düşük
Raporda yer alan uluslararası karşılaştırmalar, Türkiye’de yerleşik sektörlerin toplam borçluluk oranının birçok ülkeye kıyasla düşük seviyede olduğunu ortaya koydu. Kredi ve borçlanma senetlerinden oluşan toplam borcun GSYH’ye oranı, 2025’in üçüncü çeyreğinde yüzde 94 seviyesinde gerçekleşti. Bu oran, bir önceki çeyreğe göre sınırlı bir artışa işaret etse de genel seviyenin kontrol altında olduğu değerlendirildi.
Genel tablo ne söylüyor?
TCMB’nin yayımladığı veriler, vatandaşın güvenli liman olarak mevduatı tercih etmeye devam ettiğini, buna karşın Türkiye ekonomisinin genelinde finansal pozisyon açığının azaldığını ortaya koyuyor. Uzmanlar, bu görünümün finansal istikrar açısından olumlu bir sinyal olduğuna dikkat çekerken, kredi büyümesi ve borçlanma eğilimlerinin önümüzdeki dönemde yakından izlenmesi gerektiğini vurguluyor.
