Tarım sektöründe üretici maliyetlerindeki yükseliş mayıs ayında da devam etti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan Tarım Ürünleri Üretici Fiyat Endeksi (Tarım-ÜFE) verilerine göre, üretici fiyatları mayıs ayında yıllık bazda yüzde 43,08 artış gösterdi. Aylık artış ise yüzde 0,61 olarak gerçekleşti. Veriler, tarım sektöründe maliyet baskısının sürdüğünü ortaya koyarken, özellikle bazı ürün gruplarında dikkat çekici fiyat artışları yaşandığını gösterdi.
Tarım-ÜFE, üreticilerin tarımsal ürünleri piyasaya sunarken karşılaştığı fiyat değişimlerini ölçmesi açısından büyük önem taşıyor. Endeksteki yükseliş, üretim maliyetlerinin yanı sıra tarımsal ürün fiyatlarının genel seyri hakkında da önemli ipuçları veriyor.
Yıllık artış yüzde 43'ü aştı
Mayıs ayında Tarım-ÜFE bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 43,08 yükseldi. Bir önceki yılın aralık ayına göre artış oranı yüzde 18,41 olurken, on iki aylık ortalamalara göre yükseliş yüzde 41,54 olarak kaydedildi. Ekonomi uzmanları, tarım sektöründe girdi maliyetlerinin yüksek seyretmesinin fiyatlar üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiğini belirtiyor. Gübre, yem, enerji, işçilik ve lojistik maliyetlerindeki artışların üretici fiyatlarını yukarı taşıyan temel faktörler arasında yer aldığı ifade ediliyor.
Sebze grubunda dikkat çeken yükseliş
Alt gruplar incelendiğinde yıllık bazda en yüksek fiyat artışı yüzde 113,35 ile sebze ve kavun-karpuz, kök ve yumru ürünlerinde gerçekleşti. Bu oran, söz konusu ürün grubunda fiyatların bir yıl içinde iki katından fazla arttığını ortaya koydu. Uzmanlar, iklim koşulları, üretim maliyetleri ve arz-talep dengesindeki değişimlerin sebze fiyatlarındaki yükselişte etkili olduğunu belirtiyor. Özellikle mevsimsel geçişler ve bazı bölgelerde yaşanan üretim kayıplarının fiyat hareketlerini hızlandırdığı ifade ediliyor. Sebze grubundaki yüksek artışın, tüketici enflasyonunda gıda kalemi üzerinde de etkili olabileceği değerlendiriliyor.
Hayvansal ürünlerde yükseliş sürüyor
Canlı hayvanlar ve hayvansal ürünler ana grubunda mayıs ayında aylık bazda yüzde 3,47 artış yaşandı. Yıllık artış ise yüzde 34,36 olarak gerçekleşti. Alt gruplar içerisinde aylık bazda en yüksek yükseliş yüzde 10,48 ile canlı kümes hayvanları ve yumurtalarda görüldü. Bu durum, son dönemde özellikle yumurta ve kanatlı ürünlerindeki fiyat hareketlerini destekleyen gelişmeler arasında değerlendiriliyor. Sektör temsilcileri, yem maliyetleri ve üretim giderlerindeki artışın hayvansal üretim üzerinde baskı oluşturduğunu ve bunun fiyatlara yansıdığını ifade ediyor.
Bitkisel üretimde farklı yönlü hareketler
Mayıs ayında tek yıllık bitkisel ürünlerde aylık bazda yüzde 2,73'lük düşüş yaşandı. Buna karşılık çok yıllık bitkisel ürünlerde yüzde 2,32 artış kaydedildi. Yıllık bazda ise tek yıllık bitkisel ürünlerde yüzde 70,50 gibi oldukça yüksek bir artış dikkat çekti. Çok yıllık bitkisel ürünlerde yıllık artış oranı yüzde 16,07 seviyesinde kaldı. Tarım ekonomistleri, ürün grupları arasındaki farklı fiyat hareketlerinin üretim dönemleri, hasat takvimi ve piyasa arzına bağlı olarak şekillendiğini belirtiyor.
Ormancılık ve su ürünlerinde güçlü artış
Mayıs ayında ormancılık ürünleri ve ilgili hizmetlerde aylık bazda yüzde 5,16 artış gerçekleşti. Bu gruptaki yıllık yükseliş ise yüzde 38,92 oldu. Balıkçılık ve su ürünleri grubunda ise daha güçlü bir artış kaydedildi. Aylık bazda yüzde 7,43 yükselen grup, yıllık bazda yüzde 38,58 oranında artış gösterdi. Uzmanlar, deniz ürünlerinde avlanma koşulları, üretim maliyetleri ve ihracat talebinin fiyatlar üzerinde etkili olduğunu vurguluyor.
Gıda fiyatları üzerindeki baskı sürüyor
Tarım ÜFE verileri, üretici cephesindeki maliyet baskısının halen güçlü olduğunu ortaya koyuyor. Üretici fiyatlarındaki yükselişin belirli bir gecikmeyle tüketici fiyatlarına yansıyabileceğine dikkat çeken ekonomistler, özellikle gıda enflasyonunun seyri açısından tarım fiyatlarının yakından izlenmesi gerektiğini belirtiyor. Önümüzdeki dönemde iklim koşulları, enerji maliyetleri, tarımsal destek politikaları ve üretim miktarlarının fiyatlar üzerinde belirleyici olması bekleniyor. Yaz sezonuyla birlikte bazı ürünlerde arz artışı görülse de maliyet baskısının devam etmesi nedeniyle fiyatlardaki yüksek seyrin tamamen sona ermesinin kısa vadede zor olduğu değerlendiriliyor. Tarım sektöründeki üretici fiyatları, hem çiftçilerin gelirleri hem de tüketicilerin market raflarında karşılaştığı fiyatlar açısından önem taşırken, mayıs verileri sektörde maliyet baskısının sürdüğünü bir kez daha ortaya koydu.
