Emeklilik sisteminde uzun süredir tartışılan adaletsizliklere yönelik yeni bir düzenleme için düğmeye basıldı. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) bünyesinde yürütülen çalışma kapsamında, emekli maaşlarının prim gün sayısına göre yeniden hesaplanacağı bir model üzerinde sona yaklaşıldı. Yeni sistemle birlikte, düşük primle emekli olanlarla uzun yıllar prim ödeyenler arasındaki maaş farkının net biçimde ayrışması hedefleniyor. Sosyal güvenlik uzmanı Murat Bal, yaptığı değerlendirmede mevcut yapının sürdürülemez olduğunu vurgulayarak, “3600 gün prim ödeyenle 9000 gün prim ödeyenin aynı maaşı alması sosyal güvenlik sisteminin ruhuna aykırı. Yeni dönemde prim kadar maaş alınacak” ifadelerini kullandı.
En düşük maaş 20 bin liranın altına inmeyecek
Bal’ın aktardığına göre yeni sistem, maaşlar arasında denge kurmayı amaçlarken, taban gelir güvencesini de koruyacak. Buna göre en düşük emekli maaşı 20 bin liranın altına düşmeyecek. Ancak prim gün sayısı arttıkça emekli aylıkları da kademeli olarak yükselecek. Türkiye genelinde yaklaşık 5 milyon emeklinin en düşük maaş seviyesinde bulunduğunu hatırlatan Bal, bu tablonun hem bütçe dengesi hem de prim–maaş ilişkisi açısından ciddi bir sorun yarattığını ifade etti.
2008 sonrası sistem yeniden masada
Mevcut maaş dengesizliğinin temelinde, 2008 sonrası uygulanan aylık bağlama oranlarının düşürülmesi yer alıyor. Bu düzenleme özellikle BAĞ-KUR emeklilerinde kök maaşların ciddi şekilde gerilemesine yol açtı. Yeni reformun, bu yapısal sorunu gidermeyi amaçladığı belirtiliyor. Bal, ortalama emekli maaşının halen 25 bin liranın altında seyrettiğine dikkat çekerek, SGK bünyesindeki teknik çalışmanın tamamlanmasının ardından düzenlemenin kamuoyuna resmen duyurulacağını söyledi.
Hedef: Daha adil ve sürdürülebilir sistem
Yeni modelle birlikte emeklilik sisteminde “eşit maaş” anlayışının yerini “adil maaş” yaklaşımının alması bekleniyor. Uzun süreli ve yüksek prim ödemesinin daha yüksek aylıkla karşılık bulacağı yapı, hem çalışan motivasyonunu artırmayı hem de sosyal güvenlik sisteminin mali dengesini güçlendirmeyi hedefliyor.
