Rusya’nın dizel ihracatına kısıtlamalar getirmesi, küresel enerji piyasalarında yeni bir belirsizlik yarattı. Avrupa’nın kış aylarına girerken artan talebi ve Asya’nın güçlü ekonomik toparlanmasıyla birlikte dizel fiyatlarında ciddi baskı oluşabileceği değerlendiriliyor.
Rusya’nın Kararı ve İlk Yansımalar
Rusya, Ukrayna’dan gelen yoğun İHA saldırılarının ardından dizel ihracatına kısmi yasak getirirken, mevcut benzin ihracat yasağını da yıl sonuna kadar uzattı. Kararın, özellikle yeniden satış yapan aktörleri hedef alacağı, doğrudan üreticilerin ise muaf tutulacağı belirtildi. Bu adım, Rusya’nın en önemli ihracat pazarları olan Türkiye, Çin, Hollanda, Brezilya ve Suudi Arabistan için de riskli bir tablo oluşturuyor.
Rafineri Kapasitesinde Keskin Düşüş
Saldırılar nedeniyle bazı günlerde Rusya’nın rafinaj kapasitesi %20’ye varan kayıplar yaşadı. Baltık ve Karadeniz limanlarında ihracat hatları aksarken, iç piyasada da yakıt kıtlığı sinyalleri verildi. Stoklardan yapılan kullanımlar şimdilik açığı kapatsa da uzun vadede arz sıkışıklığı ihtimali güçleniyor. 2024’te Rusya yaklaşık 86 milyon ton dizel üretmiş, bunun 31 milyon tonunu ihraç etmişti. Rusya, ABD ile birlikte deniz yoluyla en büyük dizel tedarikçisi konumunda bulunuyor.
Avrupa ve Asya’da Fiyat Baskısı
Avrupa’nın kış aylarında artan enerji ihtiyacı, Asya’nın da toparlanma süreciyle dizel talebini canlı tutuyor. Bu nedenle Rusya’nın ihracatındaki azalma fiyatların sert şekilde yükselmesine yol açabilir. Nitekim Londra piyasasında düşük kükürtlü gazyağı vadeli işlemlerinin Brent petrolüne primi %5’i aşarak 26,14 dolara çıktı. Enerji uzmanları, Moskova’nın kısıtlamaları yılsonunun ötesine taşıması halinde dizel fiyatlarında kalıcı bir yükseliş trendi görülebileceğini belirtiyor. Bu da taşıma maliyetleri üzerinden küresel enflasyonu tetikleyebilir.
Küresel Dizel Pazarında Görünüm
2025 itibarıyla küresel dizel arzında günlük 300 bin varillik fazlalık beklense de bölgesel dengesizlikler fiyatları yukarı yönlü etkiliyor:
- Ortadoğu: Rafinaj kapasitesi 11 milyon varil/güne çıkarıldı, ihracat artıyor.
- Hindistan: Yeni rafinerilerle 600 bin varil/gün üzerinde ihracat öngörülüyor.
- Singapur: Günlük 800 bin varil ithalatla bölgesel ticaret merkezi konumunda.
- Rusya: Günlük 1 milyon varil dizel ihraç ediyor, ambargo sonrası Türkiye, Afrika ve Latin Amerika’ya yöneliyor.
- Akdeniz ve Avrupa: İthalat dengeleri değişiyor; talep zirveye ulaştıkça ithalat azalabilir.
- Latin Amerika: Talep artışı zayıf, ancak uzun vadede 900 bin varil/gün açığın oluşması bekleniyor.
Rusya’nın aldığı kararlar, sadece enerji arzını değil, aynı zamanda küresel ticaret rotalarını da yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. Dizel fiyatlarındaki yükseliş eğiliminin sürmesi halinde, özellikle enerji bağımlılığı yüksek ülkeler yeni tedarik kaynaklarına yönelmek zorunda kalacak.
