Türkiye’nin teknoloji ekosisteminde patentli girişimler giderek daha fazla öne çıkıyor. Patent Effect tarafından yayımlanan 2024 Patent Raporu, patentli olmanın girişimlerin yatırım şansını ve yatırım hacmini doğrudan artırdığını ortaya koydu. Rapora göre, patent korumasına sahip girişimler hem yatırımcı güvenini kazanıyor hem de uluslararası fonlara erişimde avantaj sağlıyor.
Her Startup’a Ortalama 2,26 Patent
Türkiye’de şu anda 1.347 patentli startup bulunuyor. Bu girişimlerin portföyünde toplam 3.065 patent ve faydalı model başvurusu yer alıyor. Böylece startup başına ortalama 2,26 patent düşüyor. Patentli girişimlerin yalnızca sayıca değil, aldıkları yatırımlarla da öne çıktığı dikkat çekiyor. 2024 yılı, bu trendin zirve yaptığı bir dönem oldu. Yıl boyunca 42 patentli startup toplam 109,5 milyon dolar yatırım aldı. Bu rakam, bir önceki yıla göre %98 artış anlamına geliyor.
Yatırımcıların Gözdesi: Patentli Startuplar
Rapora göre Türkiye’de son 10 yılda kurulan 10.142 startup arasında yalnızca %13,2’si patentli. Ancak yatırım alma oranı patentli girişimlerde çok daha yüksek. Bugüne kadar 227 patentli startup en az bir kez yatırım aldı. Bu şirketlerin 37’sini üniversitelerden doğan spin-off girişimler oluşturuyor. Patentli girişimlerin yatırım hacmi, patentsizlere kıyasla 2,5 kat daha fazla. Ayrıca bu girişimlerin uluslararası yatırımcıdan fon sağlama oranı %45’e ulaşıyor. “Exit” (satın alma veya halka arz) oranları da patentsizlere kıyasla çok daha yüksek.
Sektörlerde Öne Çıkan Alanlar
Patentli girişimlerin büyük bölümü yüksek teknoloji ve yüksek riskli sektörlerde faaliyet gösteriyor. Dağılım şu şekilde:
- Sağlık ve biyoteknoloji: %40
- Enerji ve IoT (nesnelerin interneti): %25
- Yapay zekâ ve yazılım: %20
- Tarım ve gıda teknolojileri: %10
Uzmanlara göre, yatırımcılar yüksek riskli ancak yüksek getirili bu alanlarda patent korumasını “rekabet avantajı ve güvence” olarak görüyor.
Teknoparklar Merkez Üs
Patentli girişimlerin %76’sı (1.021 girişim) teknoparklarda faaliyet gösteriyor. Bu yıl da Teknopark İstanbul ilk sırada yer alırken, onu ODTÜ Teknokent ve İTÜ Arı Teknokent izledi. Sektör temsilcileri, patentli startup’ların sayıca az olmasına rağmen yatırım ve uluslararası açılımda kritik bir rol üstlendiğini vurguluyor. Rapora göre, patent koruması yalnızca inovasyonun değil, aynı zamanda Türkiye’nin teknoloji ihracatı ve küresel rekabet gücü açısından da stratejik bir unsur. Patentli girişimlere yapılan bu yatırımların, önümüzdeki yıllarda Türkiye’nin teknoloji ve inovasyon ekosistemini şekillendirecek temel itici güçlerden biri olması bekleniyor.
