Türkiye’nin uluslararası hizmet ticareti verileri, ölçek bazında güçlü bir yoğunlaşmaya işaret ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2024 yılı verilerine göre, hizmet ihracatı ve ithalatında büyük ölçekli girişimler belirleyici rol oynarken, mikro işletmeler sayı olarak öne çıkmasına rağmen düşük payda kaldı.
İhracatta büyükler belirleyici
2024 yılında hizmet ihracatının yüzde 62,3’ü büyük ölçekli girişimler tarafından gerçekleştirildi. Çalışan sayısı 250 ve üzeri olan bu şirketler, toplam ihracat yapan girişimlerin sadece yüzde 1,9’unu oluşturmasına rağmen en büyük payı aldı. Mikro ölçekli girişimler (1-9 çalışan) ise ihracat yapan firmaların yüzde 74,3’ünü oluşturmasına rağmen toplam ihracattan yalnızca yüzde 8,7 pay alabildi. Küçük ve orta ölçekli işletmelerin (KOBİ) ihracattaki toplam payı ise sınırlı kaldı.
İthalatta da benzer tablo
Hizmet ithalatında da benzer bir yapı dikkat çekti. Büyük ölçekli girişimler toplam ithalatın yüzde 56,0’ını gerçekleştirirken, mikro ölçekli işletmelerin payı yüzde 7,9 seviyesinde kaldı. İthalat yapan girişimlerin yarısından fazlasını oluşturan mikro işletmelerin düşük payda kalması, ölçek ekonomisinin hizmet ticaretinde belirleyici olduğunu ortaya koydu.
Ulaştırma sektörü ihracatta lokomotif
Toplam 60,9 milyar dolarlık hizmet ihracatının 40,2 milyar doları ulaştırma ve depolama faaliyetlerinden geldi. Bu alan, yüzde 66,1’lik payla açık ara lider sektör oldu. Bilgi ve iletişim sektörü 5,9 milyar dolarlık ihracatla ikinci sırada yer alırken, imalat sanayi ve finans-sigorta faaliyetleri de önemli katkı sundu.
İthalatta imalat ve ticaret öne çıkıyor
Hizmet ithalatında ise farklı bir dağılım gözlendi. Toplam 48,4 milyar dolarlık ithalatın 12,7 milyar doları imalat sanayi tarafından gerçekleştirildi. Toptan ve perakende ticaret sektörü 9,6 milyar dolarlık ithalatla öne çıkarken, finans ve sigorta ile bilgi-iletişim sektörleri de ithalat kalemlerinde önemli pay aldı.
Yabancı kontrollü şirketlerin payı sınırlı
Veriler, hizmet ticaretinde yerli kontrolün ağırlığını koruduğunu gösterdi. Hizmet ihracatının yüzde 18,8’i, ithalatın ise yüzde 32,0’ı yabancı kontrollü girişimler tarafından gerçekleştirildi. Özellikle taşımacılık hizmetlerinde Türkiye kontrollü girişimlerin baskın olduğu görüldü. Bu alandaki ihracatın yüzde 90,2’si yerli firmalar tarafından yapılırken, ithalatta da benzer bir ağırlık söz konusu oldu. Buna karşın telekomünikasyon, bilgisayar ve bilgi hizmetlerinde yabancı kontrollü şirketlerin daha güçlü bir konumda olduğu dikkat çekti.
