Türkiye’nin son yıllardaki en dikkat çekici otomotiv yatırımlarından biri olan BYD’nin Manisa’daki 1 milyar dolarlık fabrika projesi sessizliğe büründü. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın da katıldığı 2024 yazındaki imza töreninde büyük bir beklenti yaratılmıştı; ancak bir yılın ardından sahada neredeyse hiçbir somut ilerleme kaydedilmedi. Yalnızca birkaç konteyner ve zaman zaman görülen hafriyat kamyonları dışında üretim üssü için hareketlilik yaşanmıyor. Uzmanlar, sürecin tıkanmasında Avrupa Birliği ile Çin arasında süregelen ticaret geriliminin ve Türkiye’deki ekonomik belirsizliklerin etkili olduğuna dikkat çekiyor. Fabrikanın 2026’da faaliyete geçmesi planlansa da, bu hedefin gerçekleşip gerçekleşmeyeceği konusunda ciddi soru işaretleri oluşmuş durumda.
Türkiye, düşük işçilik maliyetleri ve gümrük birliği avantajıyla Çinli elektrikli araç üreticileri için cazip bir merkez olarak öne çıkıyor. Satışlardaki artış da bu ilgiyi destekler nitelikte: 2025’in ilk 7 ayında elektrikli araç satışları 100 bini aşarak geçen yıla göre yüzde 147 yükseldi. Çinli bir diğer üretici Chery’nin de Türkiye’de 1 milyar dolarlık yatırım planladığı konuşuluyor. Ancak bu gelişmelerin yerli otomobil Togg için yeni bir sınav anlamına geldiği ifade ediliyor. BYD’nin planlanan fabrikasının yıllık 150 bin üretim kapasitesine sahip olması, pazarda rekabeti sertleştirebilir. Uzmanlar, Togg’un devlet desteği sayesinde iç pazarda avantajlı olduğunu, ancak Çinli markaların gelmesiyle dengelerin değişebileceğini vurguluyor.
Avrupa Birliği’nin, üretimde yüksek oranda ithal parça kullanılması durumunda Türkiye’de üretilen araçlara ek gümrük vergileri uygulayabileceği yönündeki uyarısı da Çinli yatırımcıları temkinli kılıyor. Bu nedenle, BYD’nin Manisa’daki inşaat sürecinde AB-Çin ticaret görüşmelerinin sonuçları belirleyici olacak. Türkiye’de Çin’in toplam doğrudan yatırımları hâlen sınırlı seviyede bulunuyor. Siyasi normalleşmeye rağmen hukukun üstünlüğü, vergi politikaları ve öngörülebilirlik konusundaki kaygılar yatırım iştahını törpülüyor.
BYD’nin Türkiye’deki dev yatırımı, eğer gerçekleşirse otomotiv sektörüne milyar dolarlık sermaye akışı sağlayacak. Ancak ertelenmesi ya da iptali, hem Türkiye’nin yatırım cazibesini hem de elektrikli araç pazarındaki dengeleri köklü biçimde etkileyebilir.
