Kamuoyunda “12. Yargı Paketi” olarak bilinen ve yargı sisteminin daha etkin, hızlı ve verimli işlemesini amaçlayan kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na sunuldu. AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan teklif, 29 madde ve 1 geçici maddeden oluşurken, yargılama süreçlerinden noterlik işlemlerine, miras hukukundan idari yargıya kadar birçok alanda önemli değişiklikler içeriyor.
AK Parti Grup Başkanvekili Muhammet Emin Akbaşoğlu tarafından açıklanan düzenleme, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın açıkladığı Dördüncü Yargı Reformu Strateji Belgesi kapsamında hazırlanan reform adımlarından biri olarak değerlendiriliyor. Teklifin temel amacı, vatandaşların adalete erişimini kolaylaştırmak, yargı süreçlerini hızlandırmak ve hukuki güvenliği güçlendirmek olarak öne çıkıyor.
Duruşmalarda hız ve dijital dönüşüm
Yeni paketle birlikte yargılama süreçlerinin daha kısa sürede tamamlanması hedefleniyor. Düzenleme kapsamında duruşma sürelerinin üç ayla sınırlandırılması öngörülürken, avukatların ön inceleme duruşmalarına Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) üzerinden katılabilmesinin önü açılıyor. Böylece hem zaman kaybının azaltılması hem de yargı süreçlerinde dijitalleşmenin güçlendirilmesi amaçlanıyor.
İdari yargıda ise tek hâkim tarafından karara bağlanabilecek davaların kapsamı genişletiliyor. 2026 yılı itibarıyla konusu 486 bin lirayı aşmayan belirli dava türlerinde tek hâkim uygulamasıyla karar süreçlerinin hızlandırılması planlanıyor.
İcra süreçlerinde yeni dönem
Paketin dikkat çeken düzenlemelerinden biri de kamu kurumları aleyhine hükmedilen alacakların tahsiline ilişkin uygulama oldu. Buna göre vatandaşların devlet kurumlarından olan alacakları için doğrudan icra takibi başlatması yerine öncelikle ilgili idareye yazılı başvuru yapması ve banka hesap bilgisini bildirmesi gerekecek.
İdareye tanınan bir aylık ödeme süresi içinde ödeme yapılmaması halinde ise vatandaşlar icra yoluna başvurabilecek. Düzenleme ile hem kamu kaynaklarının daha verimli kullanılması hem de vatandaşların alacaklarını daha hızlı tahsil edebilmesi hedefleniyor.
Miras kalan taşınmazlarda aile önceliği
Kanun teklifinde miras yoluyla intikal eden taşınmazların satışına ilişkin önemli değişiklikler de yer aldı. Ortaklığın giderilmesi davalarında aile bireylerinin mağduriyet yaşamaması amacıyla ilk açık artırmanın yalnızca mirasçılar arasında yapılması öngörülüyor.
Bu sayede aileye ait taşınmazların üçüncü kişilere geçmeden önce mirasçılar arasında değerlendirilmesi ve aile bağlarının korunması amaçlanıyor.
Noterlik işlemleri elektronik ortama taşınıyor
Teklif kapsamında noterlik hizmetlerinde de dijital dönüşüm hız kazanacak. Noterlik evraklarının mahkemeler ve savcılıklar tarafından talep edilmesi halinde belgelerin elektronik ortamda taranarak güvenli elektronik imza ile gönderilebilmesi mümkün olacak.
Bu işlemlerden herhangi bir vergi, harç veya değerli kağıt bedeli alınmayacak. Böylece hem bürokratik işlemler azalacak hem de yargı süreçleri daha hızlı ilerleyecek.
Bilirkişilik uygulamasına yeni sınırlar
Yargılamalarda sıkça eleştirilen bilirkişilik uygulamasına da yeni kurallar getiriliyor. Hakim ve savcıların hukuki bilgiyle çözebileceği konuların bilirkişilere gönderilmesinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Teklifte, yalnızca teknik uzmanlık gerektiren konularda bilirkişiye başvurulabileceği açık şekilde düzenlenirken, bu kurala aykırı uygulamalara disiplin yaptırımı uygulanması öngörülüyor.
İstinaf ve temyiz süreçlerinde değişiklik
Anayasa Mahkemesi kararları doğrultusunda hazırlanan düzenleme ile istinaf mahkemelerinin ilk kez esas hakkında hüküm kurduğu bazı kararlara karşı temyiz yolu yeniden açılıyor. Böylece vatandaşların üst mahkeme kararlarının denetlenmesini talep etme hakkı güçlendiriliyor.
Ayrıca Yargıtay’ın yalnızca görevsizlik veya yetkisizlik gerekçesiyle bozma kararı vermesinin önüne geçilerek davaların yıllarca sürmesinin engellenmesi amaçlanıyor.
Belirsiz alacak davası kaldırılıyor
Paket kapsamında hukuk yargılamalarında uzun süredir uygulanan belirsiz alacak davası sisteminin kaldırılması da öngörülüyor. Bunun yerine davacıların tahkikat sonuna kadar alacaklarının kalan kısmını talep edebilmelerine imkan tanınacak.
Düzenleme ile hak kayıplarının önlenmesi ve dava süreçlerinin daha öngörülebilir hale getirilmesi hedefleniyor.
Meclis’e sunulan teklifin önümüzdeki günlerde Adalet Komisyonu’nda görüşülmesi ve ardından Genel Kurul gündemine gelmesi bekleniyor. Özellikle yargılamaların hızlandırılması, dijitalleşmenin artırılması ve vatandaşların hak arama süreçlerinin kolaylaştırılmasına yönelik düzenlemeler, paketin en dikkat çeken başlıkları arasında yer alıyor.
